بسم الله الرحمن الرحيم
جوانان و چشم انداز فرهنگي قم
در حاشيه نمايشگاه غني سازي اوقات فراغت جوانان استان قم
يک نمايشگاه و چند فرصت:
نمايشگاه غني سازي اوقات فراغت جوانان، هم با تمامي فراز و نشيب هايش برگزار شد و گذشت. ولي بررسي دقيق و ژرف نگري درباره اين پديده فرهنگي بايسته اي است که غفلت از آن به معناي از دست دادن فرصتي ارزشمند است. نمايشگاه فرصتي طلايي بود براي به نمايش گذاشتن تلاش هاي خستگي ناپذير جوانان قم در عرصه هاي مختلف فرهنگي، ديني، هنري، اجتماعي و ... .
فرصتي بود براي مسوولان شهر تا قدر جوانان را قدري بيشتر بدانند و ببينند جوانان اين شهر عزيز چگونه کارهاي بزرگ را با امکانات اندک انجام مي دهند.
فرصتي بود براي شهروندان عزيز ساکن قم اعم از مهاجر و بومي تا ببينند جوانان شهرشان چقدر تلاش، همت، ابتکار و کارآمدي دارند و بدانند که جوانان چه مقدار در عمل به عمق و ژرفاي فرهنگي و معنوي قم واقف هستند و متناسب با اين ظرفيت فرهنگي تلاش مي کنند.
و آينه اي بود در سال نوآوري و شکوفايي که به زيبايي صحنه هاي بديع نوآوري جوانان را در عرصه هاي مختلف و شکوفايي استعدادهاي خدادادي اين عزيزان را نمايش مي داد.
باور کردن جوان و اعتقاد به سلامت و پويايي و در مسير بودن صحيح بودن جوانان وظيفه اي است بس سنگين که متاسفانه متوليان فرهنگي جامعه و برخي اولياي جوانان از آن غافلند. تحليل هاي قشري از رفتار جوانان و فراموشي نهفته هاي والاي معنوي و فکري در نسل امروز ايراني نقطه ضعفي است که امروز در بينش برخي مسوولان و اوليايي تربيتي جامعه وجود دارد و متاسفانه همين نگره نادرست به توهم گسست نسل ها دامن مي زند.
جوانان براي جوانان
دستگاه هاي دولتي هم انصافا زحمت کشيده بودند و فعاليت هاي ارزشمندي را –البته نه به انداز توانشان- درمورد جوانان انجام داده و عرضه کرده بودند ولي آنچه بيش از همه در اين نمايشگاه خودنمايي مي کرد و نگين حلقه اين محفل چندروزه و کوتاه شده بود، تلاش خود جوانان بود.
جوانان در اين نمايشگاه نشان دادند که بيشتر از نسل هاي گذشته به سلامت فکري و فرهنگي خود مي انديشند. پيام روشن اين نمايشگاه به فضاي عمومي جامعه اين بود: جوانان براي درمان دردهاي فکري و فرهنگي جامعه آستين بالا زده اند و نسل جوان ايراني نسلي برخواسته است که با تمامي دشواريهاي موجود خود به درمان دردهاي فرهنگي جامعه به شکل عميق و ريشه اي پرداخته است.
توسعه فرهنگي؛ دولتي يا مردمي؟
بدون اين که بخواهيم تلاشهاي نهادهاي دولتي شهرمان را کوچک جلوه دهيم و ضمن تقدير از همه اين عزيزان بايد منصفانه قضاوت کرد: شايد کنار هم قرار گرفتن نهادهاي دولتي- که متاسفانه برخي از اين اداره ها حتي زحمت شرکت در نمايشگاه را هم به خود ندادند!- و سازمانهاي مردم نهاد گويايي اين واقعيت باشد که نويسنده اين سطور بارها بر آن تاکيد نموده است:
«فرهنگ فقط به شکل دولتي گسترش نمي يابد»
سپردن فرهنگ به دولت و توقع برطرف نمودن تمامي ناهنجاريهاي فرهنگي جامعه از دولت هر چند اسلامي و انقلابي باشد، مانند روان کردن عسل مصفا در جوي سيماني است! نهادهاي فرهنگ ساز دولتي بخواهيم يا نخواهيم به نوعي گرفتار ديوانسالاري اداري هستند و کشش و توان بيش از اين را براي درمان مشکلات فرهنگي ندارند. تصدي گري فرهنگي دولت آن هم در عرصه فرهنگ ديني که تا بايد تا عمق جان و قلب مخاطب نفوذ نمايد يکي از عوامل دورماندن جامعه از شاخصه هاي سلامت فرهنگي بوده است.
به نظر مي رسد در مهندسي کلان فرهنگي جامعه بايد نقش سازمانهاي مردم نهاد متعهد به آرمان ها و همسو با اهداف مقدس نظام جمهوري اسلامي را پررنگ تر ديد. هر چند از انصاف نبايد گذشت و نسبت به اقدامات انجام شده در دولت نهم در اين عرصه تقدير نمود ولي هنوز تا رسيدن به نقطه مطلوب راه درازي در پيش داريم.
نمايي از سازمان ملي قم
نمايشگاه بدون هيچ ادعايي و به شکل عملي نشان داد که سازمان ملي قم از نظر کمّي و کيفي يکي از فعال ترين، عميق ترين و تخصصي ترين شاخه هاي سازمان ملي جوانان در سطح کشور است. بدون هيچ بزرگ نمايي و غلوي صادقانه بايد اعتراف نمود فعاليت هاي انجام شده توسط سازمان هاي مردم نهاد قم مصداق اين آيه شريفه قرآن است: چه گروه هايي اندکي بوده اند که به اذن خدا بر گروه هايي بزرگ پيروز شدند.
وجود بيش از 90 تشکل سازمان ملي در اين استان و همچنين گستره متنوع فعاليت ها در عرصه هاي مختلف اجتماعي هنري، فکري، تبليغي، ديني و .... گوياي رويکرد جوانان به سازمان يافتن براي انجام فعاليت هاي خود است.
البته ظرفيت کار گروهي در استان قم بسيار بالاتر از اين آمارهاست. همه مي دانند که در اغلب محله هاي شهر قم چند هيأت مذهبي وجود دارد که خود به نوعي سازماني خودجوش و مردمي و فرهنگ ساز است.
بسياري از طلاب فعال حوزه هاي مختلف قم با نگاه هاي ابتکاري حلقه هاي مطالعاتي و تحقيقي و گروه هاي تبليغي تشکيل داده و در حال فعاليت هستند که اين فعاليتهاي مخلصانه در هيچ جا ثبت نشده و آماري از آن موجود نيست. البته روشن است که سازمان دهي و حمايت اين همه فعاليت پربار و اثرگذار فرهنگي نيازمند توان مالي و انساني چند برابر دارد. مسلما سازمان ملي جوانان استان قم نيز مانند ديگر نهادهاي فرهنگ ساز قم بايد افق هاي دورتر را ببينند و گامهاي بلندتري براي انجام وظيفه سنگين فرهنگي خود بردارند. جهاني ببيند تا دست کم در انجام وظيفه منطقه اي خود موفق باشد.
اگر معتقديم قم ظرفيتي جهاني دارد و با وجود ظرفيت ها و داشته هاي فرهنگي ژرف خود مانند حوزه علميه و اماکن مقدس زيارتي و تاريخ کهن باستاني و مذهبي خود مي تواند علاوه بر حل مشکلات فرهنگي و فکري داخل درمانگر دردهاي جهان باشد- که اين گونه نيز در روايات اسلامي پيش بيني شده است- بايد به جوانان قم به ويژه فعاليت سازمان يافته و تشکيلاتي اين عزيزان بهاي بيشتري داد.